Мобильная версия
ГОСОРГАНЫ
Лента новостей
Все новости

Так нараджаўся "Баграціён"

Общество 27.05.2019 | 11:15

Некаторыя падрабязнасці распрацоўкі самай маштабнай наступальнай аперацыі Другой сусветнай вайны

За год да Вялікай Перамогі, у маі 1944 года, асноўныя падзеі на савецка-германскім фронце разгортваліся на поўдні еўрапейскай часткі СССР: войскі Чырвонай арміі вялі ўпартыя баі з ворагам у паўднёвых рэгіёнах Украіны і часткова на тэрыторыі Малдавіі, вызвалялі Крым. На беларускім напрамку ваеннага супрацьстаяння ў гэты час, наадварот, усталявалася пэўнае зацішша, пра якое звычайна паведамлялася ў канцы зводак Саўінфармбюро адным кароткім сказам: "На іншых участках фронту – без істотных змен". Тым не менш гэтая цішыня была, так бы мовіць, класічнай, бо сапраўды прадвяшчала вялікую буру, якой неўзабаве і стала Беларуская наступальная аперацыя "Баграціён".

Стратэгічны выступ

Па стане на пачатак мая 1944 года лінія савецка-германскага фронту на яго беларускім адрэзку праходзіла на поўнач ад Полацка, дзе паварочвала на паўднёвы ўсход і, агінаючы Віцебск, ішла на ўсход да Оршы і Магілёва, затым – на паўднёвы захад у бок Жлобіна і далей у заходнім напрамку па Палессі да ўкраінскага горада Ковеля. Такі стан спраў склаўся пасля праведзеных Чырвонай арміяй у верасні 1943 – красавіку 1944 года баявых аперацый, вынікі якіх, шчыра кажучы, не вельмі задавольвалі Стаўку Вярхоўнага Галоўнакамандавання. Там больш-менш паспяховымі лічылі толькі дзеянні Беларускага фронту на чале з генералам арміі К. Ракасоўскім, які вёў баі на паўднёвым усходзе Беларусі: менавіта яго войскамі была вызвалена амаль уся тэрыторыя сучаснай Гомельскай вобласці, уключаючы адміністрацыйны яе цэнтр і такія буйныя гарады, як Рэчыца, Калінкавічы, Мазыр, Рагачоў. Дарэчы, у згаданы прамежак часу на Віцебшчыне падраздзяленнямі Калінінскага фронту, у кастрычніку 1943 перайменаванага ў 1-ы Прыбалтыйскі, былі вызвалены гарады Лёзна і Гарадок, а на Магілёўшчыне намаганнямі Заходняга і Бранскага франтоў – Хоцімск, Мсціслаў, Касцюковічы, Клімавічы, Крычаў і інш.

Тым не менш адносна агульнага становішча на савецка-германскім фронце сітуацыя на беларускім напрамку выглядала сціпла. Так, на поўначы СССР войскі Чырвонай арміі дэблакіравалі Ленінград, наблізіліся да граніц Эстоніі і Латвіі, на поўдні – вызвалілі большую частку тэрыторыі Украіны, часткова Малдавію, на асобных участках нават перайшлі граніцу з Румыніяй, і ў той жа час па-ранейшаму пад акупацыяй заставалася амаль уся Беларусь. Савецкія ваенныя аналітыкі, якія адсочвалі ход баявых дзеянняў па аператыўных картах, назвалі гэты ўчас­так фронту "беларускім выступам", а нямецкія – "беларускім балконам".

І ўсё ж, як бы ні называўся гэты выпуклы на агульнай лініі фронту ўчастак, яго існаванне не ўпісвалася ў тактычныя напрацоўкі і стратэгічныя планы Стаўкі. "Конфигурация фронта в Белоруссии представляла собой к тому времени огромный выступ на восток площадью около 250 тыс. кв. км... Нависая над правым крылом 1-го Украинского фронта, выступ создавал с севера угрозу коммуникациям этого фронта и способствовал обороне фашистских подступов к границам Польши и Восточной Пруссии. Поэтому немецкое командование стремилось удержать выступ во что бы то ни стало и уделяло его обороне исключительное внимание", – такую характарыстыку беларускаму ўчастку фронту даў у сваёй кнізе "Дело всей жизни" маршал А. Васілеўскі, тагачасны начальнік Генеральнага штаба Чырвонай арміі і адначасова намеснік народнага камісара абароны СССР.

Для праціўніка "беларускі балкон" сапраўды меў вялікае значэнне. Акрамя таго, што быў своеасаблівым фарпостам Усходняй Прусіі, ён уяўляў сабой яшчэ і зручны плацдарм для аднаўлення наступлення на ўсход, пра якое па-ранейшаму марылі акупанты. "Прочное удержание "белорусского балкона", по мнению гитлеровского командования... позволяло наносить фланговые удары по нашим вой­скам в случае их наступления в обход Белоруссии с севера и юга. Кроме того, имея в этом районе развитую сеть аэродромов, немецкая авиация все еще могла угрожать Москве. Фашистская пропаганда провозгласила оборону в белорусском выступе битвой за "фатерлянд", стремясь убедить своих солдат в том, будто они здесь защищают всю Германию..." – пісаў у сваіх пасляваенных мемуарах, што ў 1977 годзе выйшлі асобнай кнігай пад назвай "Так мы шли к победе", былы камандуючы 1-м Прыбалтыйскім фронтам І. Баграмян. Менавіта таму з усіх сіл і чаплялася за гэты выступ кіраўніцтва вермахта.

Праўда, некаторыя прадстаўнікі нямецкага генералітэту ўсё ж прапаноўвалі Гітлеру вывесці войскі з усходняй часткі Беларусі і, так бы мовіць, выраўнаваць фронт, але пераканаць рэйхсканцлера ў гэтым яны так і не змаглі. Замест гэтага быў зацверджаны план па яшчэ большым умацаванні пазіцый. Згодна з ім стратэгічна важныя для праціўнікаў гарады Віцебск, Орша, Магілёў, Бабруйск і Жлобін былі пераўтвораны ў так званыя "фэстунгі" – крэпасці, здольныя весці абарончыя баі пры поўным акружэнні. Было распачата ўзвядзенне абарончых рубяжоў у тыле: па рэках Днепр, Друць, Бярэзіна, па лініі Мінск – Слуцк і ў Палескім рэгіёне.

У выніку на канец вясны – пачатак лета 1944 года праціўнік займаў у Беларусі добра ўмацаваныя пазіцыі. Напрыклад, на віцебскім напрамку савецкім войскам супрацьстаяла 3-я танкавая армія, у раёне Оршы і Магілёва групаваліся дывізіі 4-й арміі, бабруйскі ўчастак прыкрывала 9-я армія, а на Палессі, уздоўж ракі Прыпяць, праходзіў фронт 2-й арміі. Як сведчаць архіўныя даныя, на згаданым адрэзку фронту ў немцаў было сканцэнтравана 1,2 млн салдат і афіцэраў, а таксама 9,5 тыс. гармат і мінамётаў, 900 танкаў, каля 1,3 тыс. баявых самалётаў. У сукупнасці ўсё гэта ўяўляла сабой даволі грозны арсенал, у надзейнасці і непераможнасці якога не сумняваліся кіраўнікі вермахта.

Агульнымі намаганнямі

Над тым, як ліквідаваць "беларускі выступ", у Стаўцы задумаліся яшчэ ў красавіку месяцы. Такую задачу перад Генеральным штабам асабіста паставіў І. Сталін. Каардынаваць жа распрацоўку баявой аперацыі, якая пазней атрымала назву "Баграціён", было даручана маршалу Г. Жукаву і першаму намесніку начальніка Генштаба генералу А. Антонаву, дарэчы, нашаму земляку, ураджэнцу Гродна.

А ўсё пачалося, як сведчаць ваенныя гісторыкі, з тэлефанаванняў Сталіна чатыром генералам, камандуючым фран­тамі беларускага напрамку – 1-га Прыбалтыйскага І. Баграмяну, 1-га Беларускага К. Ракасоўскаму, 2-га Беларускага І. Пятрову і 3-га Беларускага І. Чарняхоўскаму. Кожны з іх за кароткі час яшчэ раз павінен быў ацаніць абстаноўку ў зоне адказнасці сваіх войск і затым далажыць асабістыя меркаванні наконт далейшых магчымых дзеянняў франтоў. Прапановы, што паступілі ў Генштаб ад згаданых вышэй палкаводцаў, былі вывучаны, а найбольш рацыянальныя – пакладзены ў аснову агульнага плана аперацыі, які затым, пасля пэўнай шліфоўкі, вырашылі абмеркаваць з непасрэднымі яго выканаўцамі.

"В начале мая я был вызван в Москву, где меня принял генерал А.И. Антонов, – успамінаў пазней маршал І. Баграмян. – Алексею Иннокентьевичу с 1943 года приходилось замещать в Генеральном штабе А.М. Василевского, поскольку начальник Генштаба в роли представителя Ставки почти постоянно находился на различных фронтах Действующей армии.

Генерал Антонов, несмотря на огромную занятость, как всегда, встретил меня приветливо и ознакомил с проектом плана Белорусской операции, как он заметил тогда, – главной наступательной операции 1944 года... По ее замыслу предусматривались ликвидация так называемого "белорусского балкона" и выход на рубеж городов Дисна (на Западной Двине), Молодечно, Столбцы, Старобин. На пути к этой цели предстояло прежде всего окружить и разгромить фланговые группировки фашистских войск в районах Витебска и Бобруйска, затем глубоким охватом обнажившихся флангов (с одновременным давлением с фронта) встречными ударами с севера и юга в общем направлении на Минск окружить и разгромить главные силы гитлеровской группы армий "Центр"...

После краткого обмена мнениями по поводу этой операции Алексей Иннокентьевич предложил мне, вернувшись на фронт, внимательно продумать, какое наиболее эффективное участие и с какими конкретными задачами могли бы войска 1-го Прибалтийского фронта принять в организации и проведении этой грандиозной операции...".

Такія ж сустрэчы з мэтай азнаямлення з першапачатковым планам будучай наступальнай аперацыі былі наладжаны А. Антонавым і з іншымі камандуючымі франтамі беларускага напрамку. І, трэба думаць, усе яны, як і І. Баграмян, атрымалі даручэнне яшчэ раз "внимательно продумать, какое наиболее эффективное участие и с какими конкретными задачами" маглі б іх войскі прыняць удзел у маючых адбыцца баявых дзеяннях.

Новыя прапановы, што паступілі ад камандуючых франтамі, былі зведзены ў адзіны план і аформлены ў выглядзе карты і напісанага ад рукі ў адным экзэмпляры кароткага тэксту да яе. Гэты варыянт ужо значна адрозніваўся ад папярэдняга. Згодна з яго канцэпцыяй, войскі чатырох франтоў павінны былі не толькі авалодаць такімі буйнымі гарадамі, як Полацк, Віцебск, Орша, Магілёў, Бабруйск, Жлобін, Барысаў, Мінск, але, як і прадугледжвалася раней, выйшаўшы на рубеж Дзісна – Маладзечна – Стоўбцы – Старобін, працягваць імклівае наступленне далей на захад, каб поўнасцю вызваліць ад ворага Беларусь і ўступіць на тэрыторыю Польшчы і Літоўскай ССР. 20 мая галоўны распрацоўшчык Беларускай наступальнай аперацыі А. Антонаў завізаваў новы план, пасля чаго ён афіцыйна быў прадстаўлены І. Сталіну, які, між іншым, і прыдумаў назву аперацыі.

Як успамінаў пазней начальнік Апе­ратыўнага ўпраўлення Генеральнага штаба генерал С. Штаменка, "мы много размышляли, как назвать этот план, но до самого момента представления Верховному Главнокомандующему он так и не получил никакого наименования. И.В. Сталин предложил именовать его "Багратионом" в честь выдающегося нашего соотечественника, прославившего русское оружие в борьбе против иноземных захватчиков в 1812 году". Дарэчы, традыцыя даваць імёны праслаўленых палкаводцаў вайсковым аперацыям зарадзілася ў Чырвонай арміі на год раней. Прынамсі, у 1943 годзе Смаленская наступальная аперацыя савецкіх войск атрымала назву "Сувораў", а контрнаступ­ленне пад Курскам – "Кутузаў", баявыя дзеянні на белгародска-харкаўскім напрамку – "Палкаводзец Румянцаў".

Неабходныя карэктывы

Пасля таго як І. Сталін азнаёміўся з прадстаўленым Генштабам планам наступальнай аперацыі ў Беларусі, ён вырашыў яшчэ раз абмеркаваць яго з камандуючымі франтамі. Cпачатку 22–23 мая членамі Стаўкі Г. Жукавым, А. Васілеўскім і А. Антонавым па чарзе з дакладамі былі прыняты К. Ракасоўскі, І. Баграмян і І. Чарняхоўскі, з якімі дэталёва абмеркавалі дзеянні падначаленых ім адпаведна 1-га Беларускага, 1-га Прыбалтыйскага і 3-га Беларускага франтоў падчас маючага адбыцца маштабнага наступлення савецкіх войск. Камандуючы 2-м Беларускім фронтам І. Пятроў на згаданую нараду не запрашаўся, бо на першым этапе аперацыі "Баграціён" войскам яго фронту адводзілася дапаможная роля. 24-га адбылася сустрэча ў "пашыраным" складзе, з удзелам Вярхоўнага Галоўнакамандуючага І. Сталіна.

На момант пачатку нарады ўжо былі вывераны пазіцыі і, як успамінаў І. Баграмян, "по плану операции все было ясно... Выступления командующих фронтами сводились в основном к тому, как они мыслят решать фронтовые задачи". Аднак сваю думку, адрозную ад зацверджанага плана, асмеліўся агучыць І. Сталіну камандуючы 1-м Беларускім фронтам К. Ракасоўскі.

"Мы готовились к боям тщательно, – апісваў гэтую сітуацыю ў сваіх мемуарах "Солдатский долг" Канстанцін Канстанцінавіч. – Составлению плана предшествовала большая работа на местности, в особенности на переднем крае. Приходилось в буквальном смысле слова ползать на животе. Изучение местности и состояния вражеской обороны убедило в том, что на правом крыле фронта целесообразно нанести два удара с разных участков: один – силами 3-й и 48-й армий из района Рогачева на Бобруйск, Осиповичи, другой – силами 65-й и 28-й армий из района нижнее течение Березины, Озаричи в общем направлении на Слуцк. Причем оба удара должны быть главными. Это шло вразрез с установившимся взглядом, согласно которому при наступлении наносится один главный удар, для чего и сосредоточиваются основные силы и средства. Принимая несколько необычное решение, мы шли на известное распыление сил, но в болотах Полесья другого выхода, а вернее сказать – другого пути к успеху операции у нас не было.

Окончательно план наступления отрабатывался в Ставке... Верховный Главнокомандующий и его заместители настаивали на том, чтобы нанести один главный удар – с плацдарма на Днепре (район Рогачева), находившегося в руках 3-й армии. Дважды мне предлагали выйти в соседнюю комнату, чтобы продумать предложение Ставки. После каждого такого "продумывания" приходилось с новой силой отстаивать свое решение. Убедившись, что я твердо настаиваю на нашей точке зрения, Сталин утвердил план операции в том виде, как мы его представили.

– Настойчивость командующего фронтом, – сказал он, – доказывает, что организация наступления тщательно продумана. А это надежная гарантия успеха..."

Першы намеснiк начальнiка Генеральнага штаба А.Антонаў (справа) i начальнiк Аператыўнага ўпраўлення Генштаба С.Штаменка 1944г.
Першы намеснiк начальнiка Генеральнага штаба А.Антонаў (справа) i начальнiк Аператыўнага ўпраўлення Генштаба С.Штаменка 1944г.

Праўда, некаторыя сучасныя гісторыкі, спасылаючыся найперш на ўспаміны Г. Жукава, абвяргаюць ініцыятыву К. Ракасоўскага наконт двух галоўных удараў 1-га Беларускага фронту, сцвярджаючы, што такое рашэнне было зацверджана І. Сталіным па прапанове Генштаба яшчэ да прыезду Канстанціна Канстанцінавіча ў Стаўку. Аднак, як бы там ні было, назаўтра такое ж рашэнне было зацверджана і для 3-га Беларускага фронту, аб чым, дарэчы, падтрымліваючы К. Ракасоўскага, піша ў сваёй кнізе "Генеральный штаб в годы войны" С. Штаменка: "Однако днем 25 мая при докладе плана в Ставке было предложено спланировать для 3-го Белорусского фронта два одновременных удара – на богушевском (Багушэўск – гарадскі пасёлак у Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. – С.Ж.) и оршанском направлениях. В течение ночи над этим трудились И.Д. Черняховский, В.Е. Макаров (член Ваеннага Савета 3-га Беларускага фронту. – С.Ж.) и начальник направления полковник В.Ф. Мернов... Перед рассветом Черняховский, Макаров и я поехали на "Дальнюю дачу" Сталина по Дмитровскому шоссе. Верховный Главнокомандующий выслушал наш доклад и утвердил план без замечаний".

Цяжка ў вучэнні...

Акрамя добра прадуманай вайсковай стратэгіі аперацыі "Баграціён", кіраўніцтвам Генштаба і камандуючымі франтоў была арганізавана шырокамаштабная кампанія па дэзынфармацыі праціўніка, першачарговай задачай якой стала забеспячэнне скрытнасці падрыхтоўкі будучага наступлення. Для гэтага на асноўных напрамках штурму савецкімі войскамі варожых умацаванняў і фартыфікацыйных збудаванняў праводзілася работа па падрыхтоўцы буйных населеных пунктаў, размешчаных у прыфрантавой зоне, да кругавой абароны. Каб збіць з панталыку нямецкую разведку, шырока прымяняліся макеты баявой тэхнікі і іншыя фальшывыя аб'екты, для "супрацьпаветранай абароны" якіх былі ўстаноўлены зеніткі і арганізавана патруляванне знішчальнікаў. Франтавыя, вайсковыя і дывізіённыя газеты публікавалі матэрыялы выключна абарончай тэматыкі, ды і ўся вусная агітацыя, што праводзілася ў падраздзяленнях, была нацэлена на ўтрыманне занятых пазіцый.

Як успамінаў К. Ракасоўскі, "днем от фронта к тылу совершались ложные движения танков, артиллерии, пехоты и железнодорожных эшелонов с макетами. Во многих местах готовились ложные переправы, дороги, выставлялись ложные маскировочные сети. Сосредоточиваемые войска переправлялись через реки только ночью, по понтонным мостам, которые с рассветом разводились и тщательно маскировались. На второстепенных участках сосредоточивалось значительное количество артиллерии, которая, произведя несколько огневых налетов по расположению противника, уводилась в тыл, а на местах ложных огневых позиций оставлялись макеты орудий. Только на участке 48-й армии, например, южнее Рогачева, в подготовительный период было выставлено более 200 макетов ложных артиллерийских и минометных батарей..."

Адным словам, усе гэтыя дзеянні стваралі ілюзію паслаблення беларускага стратэгічнага напрамку з пункту гледжання наступлення. І менавіта такую інфармацыю ваеннаму кіраўніцтву вермахта дакладвала разведка, прычым з самых розных крыніц. У выніку ў праціўніка склалася цвёрдае перакананне, што ў пачатку лета 1944-га ў раёне "беларускага балкона" Чырвоная армія не збіраецца пачынаць актыўных баявых дзеянняў, а рыхтуе наступленне на іншых участках савецка-германскага фронту, дзе былі дасягнуты найбольшыя вынікі ў час веснавой ваеннай кампаніі. Прынамсі, у сваіх пасляваенных успамінах камандуючы 4-й арміяй вермахта Курт фон Ціпельскірх адзначыў, што гітлераўскія вярхі чакалі наступлення на поўдні, ва Украіне, і на поўначы, у Прыбалтыцы, але ніяк не ў цэнтры, у Беларусі. І гэтае меркаванне было настолькі трывалым і не падлягала сумненню, што камандуючы групай армій "Цэнтр" генерал-фельдмаршал Э. Буш у сярэдзіне чэрвеня, за некалькі дзён да пачатку савецкімі войскамі аперацыі "Баграціён", выправіўся ў адпачынак.

Адначасова з працэсам актыўнай і разнапланавай дэзынфармацыі праціўніка праводзілася і навучанне войск тактыцы імклівага наступлення. У неглыбокім тыле на спецыяльна абсталяваных участках салдаты-пехацінцы вучыліся плаваць, пры дапамозе спадручных сродкаў і без іх пераадольваць водныя перашкоды, авалодваць навыкамі навядзення штурмавых мастоў, карыстання надзіманымі лодкамі і г. д.

Побач з пяхотай старанна рыхтаваліся да наступлення і артылерысты. Яны праводзілі прыстрэлку цэляў, адпрацоўвалі тактыку ўзаемадзеяння з агульнавайсковымі падраздзяленнямі і танкамі, будавалі спецыяльныя платы і валакушы для перапраўкі гармат цераз рэкі і балоты. Танкісты таксама адтрэніроўвалі свае дзеянні ў лясіста-балоцістай мясцовасці, забяспечвалі кожную баявую машыну бярвёнамі і іншым спецыяльным рыштункам для пераадолення рвоў.

Свае спецыфічныя задачы былі і ў авіятараў, якія сумяшчалі падрыхтоўчы перыяд з актыўнай паветранай разведкай баявых парадкаў праціўніка і нанясеннем бомбавых удараў па варожых умацаваннях і чыгуначных вузлах. Істотны ўклад у перамогу ў будучай бітве ўносілі і інжынерныя падраздзяленні, якія рыхтавалі мясцовасць да актыўнай фазы наступлення: рамантавалі і ўзводзілі новыя масты, абсталёўвалі пераправы, для бесперабойнага забеспячэння войск на ўсім этапе аперацыі пракладалі ў бок перадавой новыя аўтамабільныя дарогі і чыгуначныя пуці…

Скрытай для праціўніка і ў той жа час бясцэннай для савецкіх войск была дзейнасць сапёраў, якія ўвесь час, яшчэ да пачатку баявых дзеянняў, знаходзіліся на пярэднім рубяжы. Вось як, напрыклад, апісваў дзеянні сваіх сапёраў камандуючы 1-м Беларускім фронтам К. Ракасоўскі: "Большую работу проделали саперы. В течение 20 дней июня ими было снято 34 465 противотанковых и противопехотных мин противника, 76 сюрпризов и 132 фугаса. На направлении главного удара наших войск ими было проделано 193 прохода для танков и пехоты. Наведено через реки Друть и Днепр и подготовлено к наведению с началом наступления 42 переправы. Для обеспечения перегруппировки войск и работы тыла саперами в мае и июне было построено 15 переправ грузоподъемностью 60 т каждая, восемь 30-тонных, две 16-тонных и большое количество колейных, жердевых и профилированных дорог…"

Галоўны манумент мемарыяльнага комплексу ў гонар Беларускай наступальнай аперацыi "Баграцiён", узведзенага ў 2014 годзе каля вёскi Ракавiчы Светлагорскага раёна Гомельскай вобласцi
Галоўны манумент мемарыяльнага комплексу ў гонар Беларускай наступальнай аперацыi "Баграцiён", узведзенага ў 2014 годзе каля вёскi Ракавiчы Светлагорскага раёна Гомельскай вобласцi

Усе гэтыя намаганні, як паказвае ход далейшых падзей, не былі марнымі. У многім дзякуючы ўмела распрацаванай стратэгіі і падрыхтоўчаму перыяду, Чырвоная армія здолела аператыўна правесці найбуйнейшую ў гісторыі Другой сусветнай вайны наступальную аперацыю пад назвай "Баграціён".

Сяргей ЖОЛУД

Присоединяйтесь к нам в мессенджерах! telegramm.png viber.png
Новости рубрики Общество
Погода
Минск
Барановичи
Бобруйск
Борисов
Брест
Варшава
Вильнюс
Витебск
Гомель
Гродно
Жлобин
Киев
Лида
Минск
Могилёв
Могилёв
Мозырь
Москва
Орша
Полоцк
Рига
Санкт-Петербург
Солигорск
Солигорск
МЧС предупреждает
Курсы валют
Нацбанк Лучшие курсы
Покупка Продажа
EUR
2.2673 BYN 2.26 BYN 2.266 BYN
USD
2.0244 BYN 2.021 BYN 2.024 BYN
RUB
3.2098 BYN 3.195 BYN 3.208 BYN
Подробнее курсы валют нацбанка Лучшие курсы
ТВ программа

Видео

Лукашенко: Беларусь с первых дней конфликта в Сирии была на стороне ее народа и руководства

Инфографика

В Беларуси вырастет размер трудовых пенсий Президентом Беларуси принято решение о повышении трудовых пенсий с 1 августа 2019 года. Предусматривается перерасчет трудовых пенсий в связи с ростом средней заработной платы в среднем на 6,6%.
Круглый стол Олег Токун,
Татьяна Кудевич,
Наталья Непевная,
Лора Ункуца
14 июня Современные тенденции рынка труда
Круглый стол Александр Попков,
Татьяна Конончук,
Зенон Гришкевич,
Игорь Голубицкий,
Григорий Василевич,
Татьяна Вертинская
29 мая Местное самоуправление: на пути к совершенствованию
Круглый стол Эдуард Томильчик,
Алеся Береснева,
Виктор Морозов,
Олег Максимов,
Ольга Матюхова,
Александра Алексеева,
Олег Шаблыко
10 апреля Создание безопасных условий при организации образовательного процесса
Круглый стол Валентина Гинчук,
Галина Черник,
Татьяна Олихвер,
Ирина Арефьева
11 февраля Современной школе – современные программы и учебники
Круглый стол Элла Селицкая,
Дмитрий Семенкевич,
Ирина Бабаченок,
Виолетта Брезовская,
Жанна Тарасевич
28 декабря Условия ведения бизнеса в Беларуси: что изменилось за год?